Hoàng cảnh
ra đời ca khúc.
Thời Tiền Chiến có những ca khúc ẩn hiện bóng
dáng cô gái
duyên dáng yêu kiều ViệtNam. Nếu BếnXuân của VănCao, Cô
LángGiềng của HoàngQúi có bóng dáng một cô gái thì Cô Hái Hoa, NgàyVề của
HoàngGiác cũng có bóng hồng lởn vởn
trong ca khúc. Ngày nay trong cuốn video VănCao-GiấcMơ Một ĐờiNgười của hảng
phim Trẻ sản xuất năm 1995, trong phần giới thiệu ca khúc ĐànChim Việt, VănCao nói
có thầm yêu một người con gái không dám
nói ra. Nhưng người ấy hiểu lòng ông và đến với ông vì thế nên mới có câu hát:
“em đến với tôi một lần.”Từ đó truyền
thông có nhiều bài viết nên ai ai cũng biết người con gái trong BếnXuân và trong
CôLángGiềng là HoàngOanh, người yêu của bộ ba HoàngQúi-KimTiêu-VănCao. Họ là bạn
thân nhau trong nhóm ĐồngVọng ở HảiPhòng. Vào dịp HoàngGiác(HG) mất năm 2017,
qua bài viết của HàĐìnhNguyên, hậu sinh mới biết được bóng hồng trong CôHáiHoa
là một thiếu nữ láng giềng của HG. Hình bóng này(cô láng giềng) cứ đeo đuổi mãi
trong tâm trí chàng cho tới tận khi chàng sáng tác ca khúc NgàyVề. Tác giả khất
nợ tình với cô gái bằng câu kết ca khúc là “Duyên
kiếp sau ta chờ mong!”
Ca khúc Cô Hái Hoa. Trước khi trình bày ca khúc, quay trở
lại chuyện người con gái trong ca khúc. HàĐìnhNguyên viết nói HG kể năm 1945
ông vừa tốt nghiệp trường Bưởi. Gần nhà ông có một thiếu nữ ở HàĐông ra. Cô mới
16 tuổi. Dáng người thon nhẹ. Tóc dài. Họ gặp gỡ, trao đổi và có những tình cảm quyến
luyến như những chàng trai, cô gái tuổi mới lớn khác. Nhìn cô, ông liên tưởng
đến các cô ở làng hoa NgọcHà mà sáng sáng ông hay gặp trên đường đi học. Thế là
ông mơ ước viết một bài để tặng cô. Ông nói “tức nhiên trong lòng đã mang một giấc mơ.”HàĐìnhNguyên viết tiếp
nói cô gái về HàĐông rồi kết hôn với một người ở làng lụa VạnPhúc. Không có
chuyện kể này thì cô hái hoa trong Cô Hái Hoa của HG chỉ là cô hái hoa bên
đường mà thôi. Không ai biết đó là hình bóng người tình đầu đời của tác giả.
Một thứ tình con trai phái lòng con gái nhẹ nhàng như tiếng Anh gọi là falling
in love. Cuộc tình không phải như cuộc tình đôi trai gái yêu nhau ra riết và có
thể trở nên trắc trở để thành tình sử(TS) như TS Màu Tim HoaSim của HữuLoan hay
TS Hai SắcHoa Tigon của TTKh. Tình chàng yêu cô nàng trong Cô Hái Hoa chỉ đi
vào lòng chàng trai mới lớn một cách nhẹ nhàng như một giấc mơ. Vì tình tiết như
thế nên ca khúc còn có tên thứ hai là MơHoa. Trong bài viết “BóngHình sau MơHoa, NgàyVề”, tác giả
ĐỗAnhVũ nói rõ cô gái trong hai ca khúc nói trên có tên đầy đủ là LêThụcĐoan(LTĐ).
LTĐ trở thành bạn thân suốt đời, tới tuổi già với vợ chồng nhạc sĩ HoàngGiác.
Nhiều bài viết khác không nói rõ nhân vật nữ này nhưng cũng nói người con gái
trong MơHoa sau này là bạn thân của vợ chồngHoàngGiác-KimChâu. Nhân vật nữ LTĐ
sẽ được đề cập trong bài “NgayVe-HoangCanh
SangTac.”
Mở đầu 4 câu khổ “thơ” thứ nhất, tác
giả giới thiệu mối tình đầu đời không thành của mình. Tác giả mượn hình ảnh cô
hái hoa tươi để giới thiệu dung nhan người đẹp của mình và mượn khung cảnh con
đường cô hái hoa đi và chàng từng đi học qua đây để thi vị hóa nơi chốn xảy ra câu chuyện tình:“Cô
hái hoa tươi, hãy dừng bước chân/Trên đường thầm xa, tôi nhắn cô em đôi
lời/Lòng không lưu luyến, sao đành cô lãng quên,/Quên người gặp gỡ trong một
chiều mơ.” Tác
giả mở đầu câu chuyện tình đầy hình ảnh dễ thương. Chàng HoàngGiác ướm tình
thật tuyệt vời: Câu “Hỡi cô gái hái hoa
tươi”nghe sao quá ngọt ngào khiến phái yếu phải choáng váng, xiu lòng. Rồi
đến lượt câu “Hãy dừng bước chân”nghe sao êm ả. Lời thỉnh cầu không hề có tí vũ
phu trịch thượng của phái mày râu vốn thích yêu cầu, hay thích ra lịnh kẻ khác.
Nghe êm như ru thì phái đẹp làm sao không khỏi xiu lòng. Đây là kiểu tỏ tình
của bậc hào hoa phong nhã như kiểu KimTrọng tỏ tình với Kiều. “346-Công đeo đuổi chẳng thiệt thòi lắm
ru/Lặng nghe lời nói như ru/Chiều xuân dễ khiến nét thu ngại ngùng-Truyện
Kiều.” “Đường thầm xa”là đường còn xa
lắm và đầy bí mật. Tác giả vẽ con đường đến tình ái hãy còn xa và đầy bí mật.
Đây(gặp gỡ) chỉ là bước đầu nhưng đầy hứa hẹn, có nhiều bí mật và hay ho chờ
đón trên con đường tình đó. “Thầm xa”kia
mà! Tác giả nhắn cô em bé bỏng, mới 16 tuổi, rằng lòng em không lưu luyến anh
hay sao mà đành lãng quên anh, quên người gặp gỡ trong một chiều mơ. Em lãng
quên anh. Kết quả là Tình Đầu Anh&Em không thành. Câu chuyện tình đầu trở thành một thứ như giấc mơ đẹp, đẹp như
buổi chiều mơ hôm ấy: Ca khúc MơHoa ra đời.
Khổ thứ 2. “Chuông
chiều ngân tiếng vấn vương/ lòng trông theo cô hái hoa,/Bước đi bâng khuâng
muôn ngàn sầu nhớ bóng mờ mờ xa. /Tan giấc mơ hoa!” Vào thân bài tác giả mô tả chính
thức Tình Đầu tan vỡ trên con đường tình ái. Tác giả vẽ bức chân
dung của hai người trên con đường tan vỡ này. Cô gái tuột khỏi tầm tay chàng
rồi mất hút vào cuối đọan đường dài. Tai chàng nghe thấy tiếng chuông chiều
ngân nga như gợi bao nỗi vấn vương. Trong lúc lòng chàng thì dõi theo cô gái.
Chân chàng bước đi chập choạng vì lòng bâng khuâng với biết bao muôn ngàn sầu
nhớ. Trong khi bóng nàng thì mờ mờ xa, khuất dần khuất dần. Thế thì tan giấc mơ
hoa thôi. Tác giả kết luận.
Khổ thứ 3. “Bóng người khuất xa, đôi đường từ đây/Ai bước đi không hẹn ngày/Người
tuy xa cách, nhưng lòng ta khắc ghi/Bên đèn một bóng, tháng ngày chờ mong” mô
tả đoạn đời còn lại của chàng. Khi nàng đã khuất bóng rồi. Nàng đã trở về
HàĐông rồi thì hai ngả chia ly thôi. Đôi đường từ đây. Chàng trách nàng bước đi
mà không hẹn ngày về. Người nàng tuy xa cách nhưng lòng chàng vẫn khắc ghi. Và
đây là hình ảnh cùa chàng những tháng ngày còn lại lẻ bóng chờ mong nàng suốt
những đêm dài trông rất tội nghiệp: “Bên
đèn một bóng, tháng ngày chờ mong”
Khổ thứ 3 bis: Khổ này thấy ở phần Trần Thái Hòa
trình bày:
“Lưu luyến chi nhau,
thêm sầu đớn đau/Muôn trùng từ đây, trong gió sương thân giang hồ/Đường xa xa
tắp ngại ngùng chân bước quên/Bên lòng thầm nhớ bóng hình người mơ”Vẫn là
đoạn thân bài nói đến nỗi nhớ nhung, đau đớn của chàng.
Khổ thứ 4. Đoạn kết luận. “Trên đường xa vắng, bóng ai mờ khuất, lòng
thêm vấn vương/Gió thông xa đưa reo buồn sầu nhớ, tới người chiều xưa.”(Hết
bài. Hát lại lần 2. Cô hái hoa ơi!...) Tan giấc mơ hoa kể từ bóng ai mờ khuất. Trên đường đời còn
lại xa vắng, mờ khuất bóng nàng vẫn làm lòng chàng thêm vấn vương. Chàng nói mỗi
khi gió thông vi vu đưa ru trên đường xưa
thì như nó reo buồn sầu nhớ đến người một
buổi chiều xưa cũ ấy.
Hát lần 2: “Cô hái hoa ơi/Mắt mờ đoái trông, sao đành thờ ơ/Trong giấc mơ ta mong
chờ/Dù hoa quen bướm, âm thầm riêng có ta/Hoa còn tàn úa tơ lòng còn vươn.”
Mất nàng rồi. Chàng gọi vọng đến cô. Trông chờ cô đến mờ cả mắt. Mong chờ em cả
trong giấc mơ kia mà! Sao em đành thờ ơ. “Dù
hoa quen bướm.”Dù em có nhiều người theo đuổi. Dù có cả bầy ong bướm
muôn màu muôn sắc đua chen thì trong số đó âm thầm vẫn có anh. Đời hoa dù có tàn
úa, anh vẫn bám riết theo em: “Tơ lòng vẫn
còn vươn.” Lời thề độc đáo thật: “Hoa
còn tàn úa tơ lòng còn vươn” Mê hoa như chàng HoàngGiác thì không ai sánh
kịp! Có ca si hát “quên bướm” thì thấy nhẹ nhàng hơn, không có
tính sắt đanh một lòng một dạ của nhân vật nam chi cả. Chuyện trai gái quen
nhau rồi nàng quên chàng là thường. Nàng có nhiều người theo đuổi mà chỉ
có riêng chàng âm thầm bám riết mới thấy sắc đanh của lòng chàng.
ĐK(kết luận. Khổ 4): “Trên đường xa vắng, bóng ai mờ khuất, lòng
thêm vấn vương/Gió thông xa đưa reo buồn sầu nhớ, tới người chiều xưa.”Gió
thông...(3 lần).
Ca từ đầy ắp hình ảnh trai tài gái
sắc lưu luyến yêu nhau trên con đường tình cũng hoa mộng du dương tình tứ không
kém. Lòng dạ nhân vật nam thì sắc đanh với tình ái. Tác giả đưa hình ảnh nói
trên vào tiết tấu “rung rinh” của ca khúc như hình ảnh cô gánh hoa trên đường, vì
thế sức truyền tải tình cảm Cô Hái Hoa lan tỏa. Nhiều người thích ca khúc và
nhạc sĩ nổi danh. Tầm cuối năm 1946-47 ca khúc trử tình thứ 2, Ngày Về ra đời
cũng nổi danh như thế. Nhạc sĩ đi vào lòng người nhất là giới nam thanh nữ tú.
Trong số đó có gai nhân hoa khôi, nàng KimChâu, con nhà đài cát ở đất QuanThánh
HàThành đem lòng cảm mến chàng. Kháng chiến bùng nổ chàng ra đi theo tiếng gọi
thanh niên. Nàng đợi chờ. Tầm năm 1950 chàng trở về thành. Họ gặp nhau và lấy
nhau. Chàng ở cái tuổi 28 và nàng ở cái tuổi 19. Họ yêu nhau và sổng trọn cuộc
đời đến tuổi tám chín mươi mà vẫn còn xưng anh anh em em ngọt lịm. Các
nghệ sĩ đời sau đến thăm có nhận xét như thế. Giấc Mơ Hoa không tan biến mà
được chuyển “tông”từ cô hái hoa, cô láng giềng sang hoa khôi KimChâu khả ái.
Một ngày sang Thu năm 2018. Ongbatampy. Mời vào đây xem videoclip minh họa ca khúc
0 nhận xét:
Đăng nhận xét