Địa Hình Tĩnh Dak Lak Mới

Địa hình. Ngày 1.7.25 tên tĩnh Phú Yên cũ biến mất. Tĩnh Dak Lak cũ thêm một vùng đất gồm 34 xã phường ở phía đông giáp biển thành tĩnh Dak Lak mới. Khắc nhập, khắc xuất là chuyện của con người nhưng núi sông cứ như thế. Địa hình sông núi cứ như cũ. Nhà hoạch định vùng miền thường lệ lấy đường sống các dãy núi hay đường đáy sông suối làm biên. Tĩnh Phú Yên cũ bắc giáp Bình Định, tây giáp Gia Lai và Dak Lak, nam giáp Khánh Hòa, đông giáp biển. Đường biên giới vẽ địa hình tĩnh phú yên cũ thành hình một con cóc ngồi chồm hổm trông ra biển. Nay địa hình tĩnh Dak Lak mới cũng có một phần hình con cóc trông ra biển Đông.

Địa hình 34 xã phường vẫn giữ hình con cóc. Đầu con cóc là hình ảnh đường biên chạy trên đường đĩnh dãy núi đèo Cù Mông chạy chênh chếch theo hướng Đông Bắc xuống Tây Nam từ chổ gần thành phố Qui Nhơn xuống tới đèo La Hai có QL19C đi qua. Từ đó đường biên đánh một vòng ôm khối núi La Hiên thành hình ảnh cái vai con cóc.

Núi La Hiên là đỉnh điểm cao nhất tĩnh. Từ đây chạy thọt vào bên trong một dãy núi thấp hơn là dãy núi Vân Hòa phân chia rành rọt lưu vực sông kỳ Lộ(sông Cái) và lưu vực sông Ba Hạ & sông Đà Rằng. Chỗ 2 dãy núi tiếp giáp nhau là đèo Trà Kê. Trên đường đỉnh dãy núi Vân Hòa là đường DT643 từ Sơn Định, Sơn Long xuống Hòa Đa. Nước sông Ba chẳng thể nào chảy qua sông Cãi. Bỡi thế ở Phú Yên có câu ca dao “Nước sông Ba chảy qua sông Cái/Anh đã có vợ rồi chọc gái làm chi. ”Đã có vợ rồi thì không nên chọc gái, ghẹo gãi làm chi. Ý là không thể đảo ngược để lấy gái được.

Sông Ba dài nhất ở Nam Trung Bộ VN, phát nguyên trên cao nguyên KonTum, chảy dọc theo biên giới Bình Định Kon Tum xuống tới đèo An Khê gặp khối núi LaHiên thì khựng lại, đổi dòng chảy sang Tây vào tĩnh Gia Lai rồi chảy xuống Nam. Rặng Đại Lãnh chạy từ biển vào biên giới Lâm Đồng Dak Lak. Dòng song Ba khựng lại, ngoặc Trái đổ ra biển tạo ra song Đà Rằng. Hình ảnh song Ba trong giống song Mekong phát nguyên từ Tây Tạng chảy qua Trung Quốc, tới Myama, Lào bị d Trường Sơn chặn lại đổi dòng chảy xuống Campuchia rồi bị khối núi đá vội ở bờ vịnh Thái Lan chặn lại, đổi dòng chảy ra biển. Dân Nam Bộ đội ơn cách chảy của dòng MeKông, dân Tuy Hòa đội ơn cách chảy của dòng sôn Ba là như vậy.

Từ khối núi La Hiên đường biên theo đường đáy suối Cà Lúi đánh một vòng cung lõm đổ nước vào sông Ba, vẽ ra hình lưng con cóc. Tiếp theo đường biên treo đường đáy hạ lưu sông Krong Nang vẽ nên ‘đuôi’ con cóc. Từ đây đường biên theo đường đỉnh dãy núi Đại Lãnh vẽ ra chân con cóc. Cuối cùng đường viền dọc bờ biển vẽ ra bụng con cóc. Nay hình ảnh con cóc vẫn hiện lên trên bản đồ tĩnh Dak Lak mới vào ngày 1.7.25, địa hình hình ảnh 34 xã phường ở phía Đông Bắc của tĩnh. Vũ điệu Chào Mời Phú Yên của CGSSPQN Đoàn Phú Yên tại nhà hàng Đông Hồ Eden ngày 6.7.25 sự thực là lời chào 34 xã phường của tĩnh Dak Lak Mới. Lời chào 34 xã phường gởi đến các bạn gần xa.

Đăng bài này để mai kia mốt nọ có thay đổi vùng miền trên bản đồ tĩnh Dak Kak Mới sẽ làm mất hình ảnh con cóc của địa hình tĩnh Phú Yên trước khia là phủ Phú Yên gồm 2 huyện Đồng Xuân và TuyHòa có bề dày lịch sử 414 năm(1611-2025)!

SaiGòn ngày 24 tháng 7 năm 2025, Ongtampy.