Phần giới thiệu.
Sau ca khúc MơHoa hay Cô Hai Hoa,
sáng tác đầu đời của HoàngGiác(HG) là ca khúc NgàyVề.
Truyền thông viết nói MơHoa được sáng tác vào năm
1945, năm HG tốt nghiệp trường Bưởi. Hàng ngày trên đường đi học, HG thường gặp
các cô gái ở làng hoa NgọcHà gánh hoa đi bán. HG liên tưởng đến người con gái
hàng xóm mà chàng đem lòng yêu mến từ HàĐông ra đây rồi bỏ trở về HàĐông không
một lời hẹn ước. Không hẹn ngày gặp lại làm tình duyên chàng cho nàng lỡ làng.
Cảm xúc câu chuyện, HG mượn hình ảnh cô hái hoa
sáng tác MơHoa mô tả cuộc tình duyên trắc trở. Gần đây thông tin lại nói
theo gia đình thì ca khúc được sáng tác lúc chàng tròn 20 tuổi, tức vào năm
1944.
Biến cố năm 1945 nổ ra, HG theo Kháng Chiến, tham gia Đoàn
TuyênTruyền XungPhong TrungƯơng rời HaNội, xa cách người yêu trong mơ, gia đình
và bạn thời tuổi trẻ. Vào khoảng cuối năm 1946-47 HG được phép về thăm gia đình
tản cư đến ĐôngAnh ở phía bờ bắc sông Hồng lúc đó thuộc PhúcYên. Trên đường về,
HG cảm xúc sáng tác ca khúc NgàyVề.
Ca khúc mô tả tâm trạng một người trai trẻ từng bỏ nhà ra đi nay
quay về chốn cũ nhà xưa. Anh ta nhớ cảm giác lúc chia ly, cảm giác những ngày
còn trẻ, nhớ tâm trạng lúc xa nhà, xa một thời tuổi trẻ nay “mờ khuất xa xôi nghìn phương.” Trên
đường vui với gió sương của kiếp giang hồ thì riêng anh chàng thư sinh giang hồ
bất đắt dĩ này âm thầm thương tiếc cho một ngày trở về để tìm lại người tình cũ
“đường tơ nay đã dứt.”Nghe tiếng chim
chiều về gọi gió như tiếng tơ lòng của người bạc phước(KhánhLy hát là lạc bước)
đã đánh mất người yêu. Nhắc đến đó thì như nhắp chén men tình làm say đắm lòng người còn vươn vấn đến quê hương. Trong
phong trần, chốn tha hương này, tim buồn của chàng trai trẻ mơ đến đôi uyên
ương âu yếm bay tìm đàn. Bây giờ thì lòng chàng nguyện quên quên hết! Nhớ cảnh
hiện tại anh ta đang cô đơn không nghe được một lời triều mến. Có cảm tưởng anh
như hình bóng của một con đò lạc bến, lửng thửng
trôi trên dòng thời gian vô tận. Duyên kiếp chỉ chờ mong kiếp sau mà thôi! Ca
khúc không có chi gọi là kêu gọi bỏ ngũ đầu hàng ai cả như trước đây MiềnBắc
lên án khi MiềnNam vào thập niên 1960s xử dụng NgàyVề làm nhạc hiệu chương
trình ChiêuHồi của Đài QuânĐội
Đây là nội dung ca khúc.
Bốn câu khổ đầu “Tung cánh
chim tìm về tổ ấm/Nơi sông bao ngày giờ đầm thắm/Nhớ phút chia ly/Ngại ngùng
bước chân đi/Luyến tiếc bao ngày xanh” giới thiệu ngày trở về nhà với tâm
trạng của người về. Tâm trạng như được sổ lồng “Tung cánh chim tìm về tổ ấm.”Bỡi sao vậy? Vì là “Nơi sống bao ngày giờ đầm thắm.”Bây giờ
nghĩ lại lúc ra đi thì thấy “ngại ngùng
bước chân đi.” Quê hương như cái nam châm có sức vô hình trói buộc chân ta.
Trở về như tung cánh chim bay là phải thôi. Nhớ lại mà thấy luyến tiếc những
ngày thơ ấu xưa cũ ấy.
Bốn câu khổ thứ 2: “Tha
thiết mong tìm về bạn cũ/Nhưng cánh chim mịt mùng bạt gió/Vắng tiếng chim xanh,
ngày vui hót tung mây/Mờ khuất xa xôi ngàn phương.”mô tả cảnh và tâm trạng
hiện tại người về. Tha thiết mong về nhà nhưng thân cứ bị đẩy đi xa như cánh
chim bạc gió. Vì thế người về mới thấy vắng cảnh vui chơi ca hát thuở thiếu
thời. Nó nay như bị mờ khuất xa xôi ngàn phương. Ngày xưa hát tới đây tôi chỉ
biết có thế. Biết ca từ mô tả tình bạn. Bạn cũ là bọn nhóc ở làng và bạn học.
Giờ đây bạn cũ có thể hiểu là người yêu cũ, cô gái láng giềng đẹp giống như cô
hái hoa. Tìm về bạn cũ là về với cô gái đó. Cái nhớ của lữ khách mới trở nên da diết làm sao.
Bốn câu khổ thứ 3: “Trên
đường tha hương vui gió sương/Riêng lòng ta mang nỗi nhớ thương/Âm thầm thương
tiếc cho ngày về/Tìm lại đường tơ nay đã dứt”là đoạn thân bài kế tiếp mô tả
cái tâm trạng đặc thù giang hồ của tác giả. Vui gió sương là vui chung với
khách giang hồ nhưng lòng không giang hồ
tí nào. Khách âm thầm muốn tìm bến đậu. Thương tiếc một ngày về mới nảy sinh.
Về để tìm lại tình xưa, tình giành cho cô nàng hàng xóm. Chính chỗ này người
hát ca khúc mới thấy trong NgàyVề có bóng dáng một bóng hồng.
Bốn câu khổ thứ 4 “Nghe
tiếng chim chiều về gọi gió/Như tiếng tơ lòng người bạc phước/Nhắp chén men
say,còn vươn bóng quê hương/Dừng bước tha hương lòng đau”mô tả tiếp hình
ảnh người về trên đường đi. Có bài viết trên mạng nói ca khúc được sáng tác
trên đường HoàngGiác(HG) về thăm nhà tản cư ở ĐôngAnh. Với cây đàn guitar trên
vai, nỗi cảm xúc ở trong lòng, chẳng bao lâu HG hoàn thành ca khúc NgàyVề. Thì
chính đoạn này ta có cảm tưởng bài hát được sáng tác trong cảnh như thế đó.
Cảnh một buổi chiều gợi nỗi nhớ nhà: Trên trời thì có tiếng chim, có gió thổi,
có ánh chiều tà. Lữ khách bao năm tháng xa nhà tiến bước qui cố hương trong
cảnh ấy nghe tiếng chim chiều về gọi gió, nhận ra tiếng tơ lòng(ca khúc MơHoa
làm tặng cho cố gái láng giềng ngày nào) nên buồn và có cảm giác như người bạc
phước(KhánhLy hát “lạc bước”) xui
khiến phải giang hồ xa quê hương xa người yêu. Lòng buồn nên lữ khách(LK) nhắp
chén. LK thấy say sưa vì lòng còn vương bóng quê hương. Bất chợt chàng dừng
bước và thấy lòng đau. Mô tả thật sống động cảnh LK “dừng bước giang hô” trên đường qui cố hương.
Bốn câu khổ thứ 3&4 bis: KhánhLy trình bày thêm đoạn này. HươngLan
bỏ sót nó-xem bổ túc ở cuối bài.
Bốn câu khổ thứ 5 “Phong
trần tha hương bao nhớ thương/Tim buồn ta mơ đôi bóng uyên/Lưng trời âu yếm bay
tìm đàn/Lòng nguyện giờ đây quên quên hết” Đoạn này ta có cảm tưởng lữ
khách trông lên trời một lần nữa than cho cảnh giang hồ gây bao nhớ thương cho
trái tim buồn. Lòng chàng mơ được như một đôi uyên ương lưng trời âu yếm bay
tìm đàn. Hình ảnh bầu trời chiều một lần nữa hiện ra. Cảnh không bi ai, ly tan
vi vút gió than, mây thảm mà đầm ấm đoàn tụ với đôi bóng chim uyên. Trông xuống, nhìn vào lòng mình thì LK nguyện
quên quên hết. Dấu hiệu báo lần về này lữ khách sẽ chấm dứt giang hồ. Đoạn này
báo hiệu cho đoạn kết luận.
Đoạn Kết luận “Ta sống
không một lời triều mến/Như bóng con đò lạc bến/Lơ lửng trôi qua cùng năm tháng
phôi pha/Duyên kiếp sau ta chờ mong” Trở lại hiện thực. Lữ khách nhận ra
thân phận cô đơn của khách giang hồ. Sống không một lời triều mến chẳng khác
nào như bóng một con đò chiều lạc bến không biết trôi dạt về đâu.
Bốn câu khổ thứ 3&4 bis “Trông bốn phương mờ hàng lệ thắm. Mơ đến em
một ngày đầm ấm. Nhớ phút chia phôi cùng ai dứt đau thương, tìm đến em nay còn
đâu.
Năm
tháng phai mờ lời hẹn ước
Trong
gió sương hình người tình mến
Oán
trách ai quên lời thề lúc ra đi
Thôi
ước mơ chi ngày mai.”
là 2 khổ thân bài mô tả tiếp hình ảnh và tâm trạng nhớ người yêu
của lữ khách. Nghe tiếng chim trên trời gọi gió thì nhớ đến tiếng tơ lòng mình
giành cho mối tình đầu. Bất chợt lữ khách dừng lại và thấy lòng đau. Và đây là
đoạn mô tả nhớ người yêu. Trông bốn phương thì mờ mịt không thấy gì vì nước mắt
nhớ người yêu trào ra. Đầu óc thì mơ đến em một ngày đầm ấm, nhớ phút chia ly, nhớ
cùng ai đó dứt đau thương, nhớ cảnh dứt tìm đến em. Nghĩ lại ngày đó thì nay
còn đâu. Năm tháng làm phai mờ lời hẹn ước nhưng hình người tình mến vẫn còn ẩn
hiện trong gió sương. Oán trách ai quên lời thề lúc ra đi(đi trở về HàĐông mà
không hẹn ngày gặp lại) thôi thì ước mơ chi ngày mai. Hình ảnh kẻ thất tình trên
đường về nhớ người yêu trông thấy mà tội nghiệp. Đoạn này thể hiện rõ tình cảm
tác giả HoàngGiác giành cho người tình. Đây là bà Lê Thục Đoan sinh năm 1930.
Năm 1945 HG nói bà cỡ 16 tuổi. Người con gái trong ca khúc NgàyVề không phải là
bà KimChâu, vợ của HG. Tầm năm 1948 HG về HaNội. Năm 1951 HG lập gia đình với
bà KimChâu. Bạn thân của HG là tài tử NgọcBảo làm mai mối cô em họ của mình là
KimChâu cho HG(BóngHinh sau MơHoa, NgàyVề-ĐôAnhVũ). Bài viết trên trang mạng
khác nói KimChâu từng ngưỡng mộ HG những ngày ở HàNội trước khi theo
KhángChiến. Nếu Lê Thục Đoan đúng là cô gái
láng giềng của HG thì khi đọc hay hát đoạn này cô nàng không khỏi mủi lòng. Truyền
Thông viết nói LTĐ là bạn thân của gia đình HG. Bạn thân là phải thôi. HG mất
ngày 14-9-2017. Tối hôm trước LTĐ ở bên cạnh ông. ĐôAnhVũ trong tài liệu dẫn ở
trên viết “tối thứ tư 13-9-2017, bà
ThụcĐoan tới thăm ông, nắm tay ông, trò chuyện rất lâu rồi khuya muộn mới chịu
ra về”
Kết luận ra là như thế. Có lẽ hai đoạn này(Khổ thứ 5 và đoạn kết
luận) có giá trị “chiêu hồi”nhiều
nhất. Thập niên 1960s Đài Quân Đội SaiGòn chọn NgàyVề làm nhạc hiệu chương
trình ChiêuHồi, tác giả khốn đốn có lẽ vì người ta nhận ra ý chí dong tê về
thành ở hai đoạn kết này chăng? Tầm 1947-48 có phong trào hồi cư về thành. Mùa
Tháng Tám 2018. Ongtampy. Mời xem videoclip minh họa ca khúc
0 nhận xét:
Đăng nhận xét