Trong bài Đèo Núi Phú Yên-3
tôi mô tả đồi núi ven biển từ cữa sông BànThạch ra tới HònYến ở phía nam đầm ÔLoan.
Bài
này tôi mô tả cảnh quang đồi núi ở đầm OLoan.
Nhiều
trang mạng ca ngượi đầm đẹp mê hồn nhưng nhìn từ trên cao, ở đỉnh đèo QuánCau,
ta thấy vùng này cây cối lúp xúp, đồi núi thấp lè tè, chẳng nhấp nhô hùng vĩ đẹp
đẽ gì cả. Nhìn bản đồ có vòng cao độ hay Google Maps 3D thì mới nhận ra vẻ đẹp
của nó.
Đầm
này có thể ngày xưa là một cái vịnh tiếp tục thông với vịnh XuânĐài theo ngả một
cái lạch nước biển chạy từ cữa TiênChâu đến điểm cực bắc đầm OLoan(ĐOL). Lạch
này chạy qua ngả cánh đồng PhúHội-PhúSơn(bản đồ VietNam Tophography Maps của
AMS). Lúc đó toàn bộ đồi núi ở GànhĐáDĩa là Cù Lao Mây Nước như cù lao được vẽ
trong bản đồ ThiênNam TứChí LộĐồ hay Giáp Ngọ BìnhNamĐồ ở trong sách HồngĐức BảnĐồ.
Chẳng phải ngày nay có con lạch tương tự như vậy ở phía đông ĐOL chạy tới cữa
Mái Nhà(người địa phương gọi là cữa LệThịnh) đổ nước ra biển ở chỗ sườn phía
nam mũi Nước Giao ở phía nam vịnh GànhĐáDĩa(Bản đồ của Khoa Địa Môi Trường ĐHKH
Tự Nhiên TPHCM). Lạch nước đó là cái phá của ĐOL ngày nay.
Bản
đồ tỉ lệ 1/50000 của Quân Đội HoaKỳ không thấy vẽ vòng cao độ sâu 6m ở đầm này nên
nghĩ đầm cạn hơn 6m. Có tài liệu nói nó sâu từ 1-1,5m. Nước của sông Cái(KỳLộ)
đổ vào ở chỗ PhúTân qua nhánh sông gọi là Sông PhườngLụa. Cữa phá thực sự của đầm
ở chỗ cầu AnHải(người địa phương gọi là cữa mới. Cữa này không thấy thể hiện
trên Google Maps). Cữa hẹp có đá lởm chởm. Vì thế nước đầm không đổ thẳng ra biển
mà theo cái lạch chạy lên tới mũi HònGiao đổ ra cữa MáiNhà nói trên. Vì phá nhỏ
và nước chảy vòng vèo nên nước ĐOL tù hãm. Đầm bị bùn của sông Cái bồi đắp càng
ngày càng cạn dần.
Từ
QL 1A đi xuống đầm có 3 con đường: Từ ga xe lửa PhúTân đi xuống. Một cây cầu, cầu
TânPhú, bắc qua một nhánh của đầm dưa du khách từ thôn PhúTân sang thôn
TânLong. Du khách tiếp tục theo đường ven biển chạy lên phía bắc rồi quành sang
Đông gặp đường từ phía nam, phía cầu AnHai đi lên. Cầu AnHải bắc qua cữa phá của
đầm. Nơi đây có nhiều nhà hàng nổi bán hàng thủy sản.
Xế
xuống phía nam, bên nay và bên kia chân đèo QuánCau cũng có đường đi xuống. Qua
khỏi đèo, tới TânĐịnh ở phía bắc ga HòaĐa, có con đường đi lớn. Đường băng qua điểm cực Nam của đầm đến
một ngả ba. Nhánh phía bắc chạy lên cầu AnHải. Xế xuống phía nam một chút là một
ngả ba phát ra đường hẹp chạy xuống mũi HònYên(MHY) và con đường tiếp tục xuống
phía Nam, tới GiaiSơn có nhánh đi xuống MHY. Tiếp theo xuôi Nam đến Gành Ông và
BãiXếp.
Bờ
đầm thì muôn vẻ. Ở phía TâyNam,
bờ đầm tiếp xúc với cánh đồng AnHiệp nên bờ thấp và bằng phẳng. Đoạn tiếp theo
là bờ TâyBắc có núi đồi nên cao và khúc
khyủ. Tiếp
theo là bờ ĐôngBắc(BĐB).BĐB
là giải cát tạo ra phá của đầm OLoan nên thấp và bằng phẳng. Qua khỏi cầu AnHai
là đoạn bờ ĐôngNam
có núi đồi được phủ lên thảm thực vật xanh tốt và khúc khyủ.
Mô tả bờ đầm OLoan. Bắt
đầu mô tả từ núi TừBi ở đèo QuánCau. Sườn núi ở phía đông thì dốc. Các vòng cao
độ 20, 40, 60 và 80m xếp gần nhau. Đỉnh núi cao 98m(Bản đồ VN Tophography Maps:
VNTM). Núi chìa vào đầm 3 mũi(1,2,3) với đỉnh cao trên 20m. Mũi 1&2 tạo ra
một giải trông như cổ con chim nhoài mình xuống đầm để uống nước. Mũi 3 ở phía
nam thì tròn hơn. Đối diện ở trong đầm là HònLao. Phía bắc núi TừBi là một cái
mũi lớn và tròn, có đỉnh cao hơn 40m. Tiếp theo là một cái mũi tròn có đỉnh 38m
và được nối với bờ bỡi một giải hẹp. Toàn bộ mũi này trông như một bán đảo. Mũi
này thuộc địa hạt PhúTân. Phía bắc của mũi, đầm thọt vào đất liền trông như một
cái sừng(CS) để sông Gò Duối và 2 nhánh sông PhườngLụa chảy vào(Bản đồ VNTM). Bắc
qua CS này là cầu LongPhú(LP) nối liền 2
thôn TânLong và PhúTân của xã AnCư. Đường xe lửa, tránh qua đèo, chạy vòng sang
sườn phía đông của dãy núi Đèo QuánCau, tiếp cận với bờ đầm. Tiếp tục đi về Bắc,
qua cầu LP, bờ đầm tiếp cận hai quả đồi ở
TânLong cao trên 20m. Đồi phía nam có hai đỉnh cao 67m và 40m. Đồi phía bắc thấp
hơn, có đỉnh cao hơn 20m. Tới HàYên bờ
đầm tiếp xúc với quả núi có hoành đồ hình tam giác với các vòng cao độ
20,40,60,80m nằm sát bên nhau(tức sườn rất dốc). Đỉnh của nó cao 84m. Xế về
phía ĐôngBắc, điểm cực bắc của đầm, là núi HònXen với các vòng cao độ 20, 40,
60, 80, 100, 120, 140m nằm san sát với nhau. Núi có đỉnh 158m. Chấm dứt bở khúc
khyủ ở TâyBắc. Rõ ràng bờ đầm ở TâyBắc thì nguy nga khúc khủy chênh vênh! Tiếp
theo là bờ ĐôngBắc.
Bờ ĐôngBắc thì bằng phẳng vì là giải
cát chạy dài tới cầu AnHai. Giaỉ này là cái phá, phá số 1, của đầm OLoan. Một
bên là đầm và bên kia là phá số 2. Như vậy đầm có 3 cữa: cữa chỗ cầu AnHải ở
trên phá số 1, cữa mới và cữa MáiNhà ở trên phá số 2. Thế mà nước đầm vẫn tù
hãm! Giaỉ cát thuộc xã AnNinh.
Bờ ĐôngNam khúc khyủ
không kém. Đặc điểm bờ này có thảm thực vật phủ lên, loang lổ đây đó là “bãi” cát.
Cây cỏ thì tốt tươi, một màu xanh ngắt, đẹp mắt. Đáy
đầm phía nam ven bờ là bãi cát ngầm rộng lớn. Đầm thọt
xuống phía nam thành một lạch dài. Hai bên lạch có bốn quả đồi. Hai đồi phía
nam thì nhỏ cao trên 20m. Hai đồi phía bắc có đỉnh 34m ở phía tây và 46m ở phía
đông. Tại điểm cực nam này, bên bờ đông của lạch, có một ngả ba đường từ TânĐịnh(PhúĐiềm)
tới. Một ngả rẽ về Đông đi đến HònYến và ngả rẽ về Bắc đến thôn PhướcĐồng. Đường
rẽ về Bắc đi ngang qua chân Núi Cầm có 3 đỉnh cao 126m, 118m và 58m. Núi chạy theo hướng
TâyNam-ĐôngBắc. Tới bờ biển núi tạo ra mũi PhướcĐông thọt vào BiểnĐông với hai
đỉnh. Đỉnh phía tây cao 118m và đỉnh phía đông cao 58m nằm sát mép biển. Núi
tạo ra mũi PhướcĐồng hùng vĩ ở đây.
Bờ TâyNam thì ngắn,
tiếp xúc với cánh đồng AnHiệp nên bằng phẳng.
Bờ
ĐôngNam của đầm mới thấy đẹp một cách hấp dẫn. Chỗ cầu AnHải có dân cư và hàng
quán đông đúc. Đầu tiên mô tả phía bờ tiếp giáp với đầm OLoan, tức sườn phía
tây. Bờ dốc với các đường vòng cao độ 20, 40, 60, 80m nằm san sát với nhau. Dưới
thấp, men theo mặt nước đầm là giải đất hẹp thấp dưới 20m. Ở phía nam giải rộng
ra thành khoảng ruộng vườn. Phía bắc giải hẹp dần cho đến khi chân đồi ăn sát
ra mép nước. Dọc theo bờ là dãy đồi cao với các đỉnh cao 80m hay hơn 80m. Có những
khe nước từ trên dãy đồi chảy xuống đầm. Toàn bộ bờ phủ lên một thảm thực vật
xanh tốt. Tận cùng phía bắc, bờ nhô ra hai cái mũi án ngữ cữa phá của đầm
OLoan. Phía bờ tiếp giáp với biển thì thoai thoải. Các đường vòng cao độ giãn
ra. Bờ phủ đầy cát. Cát làm thành đồi và bãi rất rộng kéo dài từ cữa phá đến
mũi PhướcĐồng. Dưới chân NúiCầm về phía bắc có một cái bầu nước ngọt với địa
danh Xóm Bầu ghi bên cạnh.
Đầm
rộng mênh mông. Bờ chạy dài ngút ngàn nhưng ảnh chụp ở đầm được thực hiện gần
như ở 3 nơi: Ở núi TừBi với cảnh rào chắn những khoảnh nuôi trồng thủy sản, ở
PhúTân(chỗ cữa sông PhườngLụa) với cảnh đồng cói một màu xanh tốt và ở cữa phá
đầm OLoan(cầu AnHai) với cảnh hàng quán buôn bán ăn uống mặt hàng thủy sản(TS)
và đánh bắt TS. Dân cư thì tụ tập nhiều ở 2 nơi là PhúTân và cầu AnHải.
Cầu bắc qua Đầm OLoan. Đầu tiên nói về CầuGỗ TuyAn. Trong bộ ảnh Đầm
OLoan đăng trên mạng thường thấy hình một cây cầu gỗ dài. Từ lâu tôi không hiểu
nó bắc qua chỗ nào? Chẳng phải bắc qua từ bờ đầm bên nay sang bên kia, từ Tây
sang Đông? Nghĩ mãi không ra. Đến nay mới hay có 2 CầuGỗ TuyAn. Cả 2 thuộc xã
AnNinh. Một ở Đông và một ở Tây. Nói Đúng là TâyBắc và ĐôngNam. Cầu ở phía Đông
mới là cầu bắc qua Đầm OLoan.
Cầu
phía Tây bắc qua sông. Sông BìnhBá, còn gọi là sông PhúNgân là đoạn sông Cái(KỳLộ)
tận cùng chảy ra cữa TiênChâu. Cầu nối bắc xã AnNinh với phường XuânĐài, thị xã
SôngCầu. Có chỗ gọi tron lỏn cầu này là CầuGỗ TuyAn. Vì thế các tác giả post
lên mạng mới lầm CầuGỗ AnHải. Có nơi gọi là cầu BìnhThạnh, cầu ÔngCọp(CÔC), CầuGỗ
DàiNhất ViệtNam. CÔC vì gần miếu ÔngCọp
gần dốc Vườn Xoài và cách QL1A khoảng 100m. Cầu dài khoảng 800m, rộng khoảng 2,3m, làm
toàn bằng gỗ cây philao, một thứ cây dương ở rừng phòng hộ chắn cát ở bờ biển,
gỗ cây bạch đàn và thân cây tre già. Được dựng
lên năm 1998. Chi phí 1 tỉ đồng do tư nhân Nguyễn Phước Thọ ở NhaTrang đầu
tư thu phí. Bị lũ cuốn trôi năm 2016. Kế hoạch 2016-2020 xây lại bằng bêton.
Đây là con đường tắt nối các điểm du lịch SôngCầu, GànhĐáDĩa, Đầm OLoan. Nếu
không thì du khách phải đi vòng 8Km lên cầu NgânSơn vòng xuống qua ngả nhà thờ
MằngLăng.
CầuGỗ
AnHải nối AnHải với AnNinh qua đầm OLoan(ĐÔL) ở chỗ phá của ĐÔL. Cầu này ngắn
hơn nhưng hình ảnh thì tương tự nên khách sưu tầm hình ảnh lầm lẫn với nhau. Một
cách để phân biệt chính xác là nhìn đầu cầu phia bắc. Phía bắc cầu ÔngCọp có
nhà gỗ thu phí và xa xa là hình ảnh QL1A. Phía bắc cầu AnHải thì có các nhà hàng
nổi.
Vài
nét chấm phá giới thiệu cảnh quang ở Đầm OLoan. Ongbatampy.
Mời xem videoclip minh họa:
Mời xem videoclip minh họa:
Trở về Trang Chu xem những bài khác
0 nhận xét:
Đăng nhận xét