Thac Prenn-Hành Trình Ngày 22

Viếng thác Prenn

Hai nguồn của sông DaNhim

Vào cao nguyên sông ĐồngNai phân ra 2 nguồn

Nui LangBiang 1600-2157m

Cao nguyên LangBiang sơn màu đỏ

Thac Prenn-Hành Trình Ngày 22

Là bài viết tường thuật thăm viếng Khu Du Lịch Thác Prenn của CGS SPQN-Đoàn Phú Yên, tham gia Họp Bạn Thường Niên 2016 Tại DaLat.

Đây là hành trình ngày thứ nhất của ban tổ chức. Sau khi ăn sáng, ban tổ chức đến đón khách tham gia chúng tôi ở 2 địa điểm. Khách sạn Bích Khuê và Sao Mai ở liền kề. Bích Khuê ở cuối đường Bùi Thị Xuân. Sao Mai thì ở đầu đường Đinh Tiên Hoàng. Chỉ qua một cái quẹo Ngả Năm Đại Học thì đoàn ở KS Bích Khuê gặp được bạn ở KS Sao Mai. Chúng tôi chia nhau lên 5 chiếc xe. Xe của đoàn Phú Yên từ KS Bích Khuê đến sau cùng nên đậu ở đàng chót đoàn. Chương trình thăm viếng 2 nơi là thác Prenn và Dinh 1 Bảo Đại.  Về nhà nghiên cứu mới hay hành trình thăm viếng của chúng tôi trùng với hành trình khám phá cao nguyên LangBiang của Yersin cách nay 126 năm 6 tháng ngày Yersin khám phá cao nguyên LangBiang(21-6-1893 đến 12-2016). Thật là thú vị. Có điều khác là chúng tôi đi ngược chiều với nhà thám hiểm.

Thăm viếng thác Prenn. Địa danh này không lạ đối với khách đã từng viếng DaLat. Các bạn trong ban tổ chức mới phịa ra địa danh “Tiên Sa” để hấp dẫn chúng tôi. Xe lăn bánh chạy một hồi thì thấy chúng tôi đi theo hướng BăcNam. Tôi không nhận được đã qua những con đường nào. Chỉ biết sau khi qua hết đoạn nhà cữa phố phường thì hầu như xe chạy trong rừng thông với những cây thông cổ thụ cao vút, thẳng tắp mọc san sát với nhau ở bên đường. Một hồi xe chạy trên con đường trông như đường “cao tốc”, đường xe chạy 2 chiều. Ở giữa là bồn hoa. Thế rồi trông qua bên Trái con đường thấy có nhà cữa hàng quán. Xe vượt qua rồi quẹo Phải, đánh một vòng quẹo Trái để chui hầm qua “đường cao tốc” sang phía bên kia chạy ngược lại theo chiều Nam-Bắc, rồi dừng lại khu hàng quán nhà cữa đó. Bấy giờ mới hay đó là Khu Du Lịch Prenn. Bên cạnh có biển đề hàng chữ “L’ANGFARM. ”Bên dưới hàng chữ có hàng chữ nhỏ hơn “Đặc Sản Đà Lạt.” Dưới nữa là hàng chữ “PRENN”in nghiêng. Nhờ những chi tiết này mà sau này tôi nhận định được ở đây là đâu nhờ Google Map và bảng đồ Jm Henthorn. Đây là đoạn QL20 tiếp xúc với đường Cao Tốc đi Liên Khương.

Đoạn QL20 từ Bến Xe Liên Tĩnh DaLat đến khu DL, trên con đưởng thỉnh thoảng Google Map ghi hàng chữ “Đèo Prenn”. Con đường đèo nhập với đường Mimosa ở phía Đông chạy song song với nó, trở nên giống như đường cao tốc lưu thông 2 chiều như nói ở trên. Chỗ quẹo phải, chui hầm, vòng qua phía bên kia đúng là nơi tiếp giáp QL20 với đường cao tốc đi Liên Khương. Đường cao tốc tách ra khỏi QL20 về phía bên Phải. Qua Liên Khương QL20 chạy tiếp về Đức Trọng, DiLinh(Djiring). Liên Khương là nơi đường cao tốc, QL20 và QL27(nhánh phía tây) nối với nhau. Trên Liên Khương một chút nhánh phía Đông QL27 nối với QL20. Nhánh phía Đông QL27 đi đèo Ngoạn Mục qua ngả Đơn Dương(D’Ran), về Phan Rang. Đoạn chót cùng của QL20 ở trên cao nguyên DaLạt(có tên là Trần Hưng Đao-Hùng Vương-TrạiMat), chạy về hướng Đông, hướng đến hồ DaNhim, theo tuyến đường xe lửa cũ. Vòng xuống phía Nam rồi nối với QL27.

Xuống xe, vào cổng, hướng dẫn viên đưa chúng tôi qua một cái cầu có thanh vịn màu đỏ. Cầu bắt qua một dòng chảy hướng Bắc Nam chạy dọc theo bên trái con lộ mà chúng tôi đã đi qua, QL20. Qua khỏi cầu dòng chảy ngoặc sang TâyNam đổ nước xuống thành thác Prenn. Đổ đường dốc bên tả ngạn dòng chảy, chúng tôi xuống chân thác ngắm thác đổ nước. Leo dốc đi ngược trở lên rồi ra cổng nhìn thấy khu du lịch khác ở bên Trái. Lên xe đi thăm Dinh1 Bảo Đại. Vòng về Saigon tôi nhận ra từ lúc xe đổ dốc đến trạm thu phí mất 4 phút(7g20-7g24). Đường đèo dài 4 phút xe chạy nên khi tham quan tôi không nhận ra xe qua đèo.

Một chút nói về địa hình và lịch sử. Bảng đồ có vòng cao độ Jm Henthorn cho ta nhận dạng được địa hình. Đây là chuyến tham quan đi trên bờ vách cao nguyên Bảo Lộc-Djring-Đức Trọng-Đơn Dương rộng bao la cao từ 800-1400m(bản đồ Jm Henthorn sơn màu trắng có vạch). Bờ của nó cao từ mức 1100m đến 1500m. Du khách ở phía Nam leo qua bờ thành này vào cao nguyên LangBiang(màu đỏ ở bản đồ Jm Henthorn).  Chúng tôi ở phía Bắc leo xuống bờ thành này đến thác Prenn.

Rải rác trên cao nguyên LangBiang có các đồi mà chân của nó ở mức 1500m. Giữa các đồi là thung lũng ở mức dưới 1500m và trên 1400m. Bỡi vậy không có chỗ nào có màu trắng có vạch là mức từ 1400m trở xuống cả. Phân phối cao độ cứ như thế đến phía Bắc ấp Dangia(ban đồ Jm Henthorn). Có một sườn núi hướng TâyNam-ĐôngBắc của núi LangBiang chìa ra. Bên cạnh là thung lũng. Bắt đầu leo núi.  Từ vòng cao độ 1600m leo liên tiếp lên vòng 1700m, 1800m, 1900m, 2000m, 2100m. Đỉnh là 2157m. Núi LangBiang phân thủy 2 dòng nước đổ về Tây tạo ra sông Da Dung(bảng đồ Jm Henthorn) hay sông Da Dong(bảng đồ trong Hồi Ký Bảy Tháng Nơi Xứ Thượng của Yersin), hay sông Đạ Đăng(Googgle Map). Nước đổ về Đông tạo ra sông DaNhim. Sông DaNhim có chi lưu hữu ngạn là dòng Da N’Tâm thu nước ở vách phía Nam của cao nguyên. Đường phân thủy giữa 2 dòng Cam Ly chảy vào hồ Xuân Hương rồi đi về Tây và dòng Da N’Tâm(bảy Tháng Nơi Xư Thượng) chảy về Nam tạo thác Prenn là đường QL20 chạy qua đỉnh đồi Dinh1 Dinh2 Bảo Đại. Bảng đồ Google Map ghi tên đường đèo suốt dọc tuyến QL20 từ bến xe Liên Tĩnh tới thác Prenn.

Nói về sông Đồng Nai. Sông chảy vòng phía Bắc cao nguyên Bảo Lộc rồi cao nguyên Djiring trong thung lũng hẹp và sâu trên vùng cao độ dưới 800m(màu hồng). Hai bên vách thung lũng có đường cao độ 700m và 800m. Thung lũng nằm giữa 2 ngọn núi cao chót vót nằm trên cao nguyên bao la 800m-1400m(màu trắng có vạch). Núi Ta Đung(1982m) ở phía TâyBắc và núi Braian(1874m) ở phía ĐôngNam, gần Djiring. Ở phía TâyBắc Djiring dòng sông ra khỏi mức cao độ 700-800m, đi vào cao nguyên 800m-1400m. Tại nơi đây sông phát ra 2 nhánh. Sông DaDung chạy lên Bắc tiếp thu nước 2 nguồn DaDung và CamLy. Sông DaNhim chạy theo hướng ĐôngNam rồi đổi lên ĐôngBắc. Tới phía trên một cái thác ở địa danh Liên Hiệp(bang đồ Jm Henthorn) thì chia ra 2 nhánh. Nhánh chạy sang phía Đông rồi lên ĐôngBắc thiếp thu nước ở hồ DaNhim. Nhánh kia tiếp tục chạy lên ĐôngBắc tới đèo Prenn.

Câu chuyện lịch sử. Năm 1891 Yersin muốn vượt Trường Sơn ở chỗ núi phía Tây thành Diên Khánh. Công Sứ Pháp ở Nha Trang nhờ quan ở thành Diên Khánh giới thiệu người dẫn đường thì được trả lời là xưa nay không ai cả gan vượt Trường Sơn ở đoạn bí hiểm này cả. Một vị linh mục lánh lên Tây Nguyên thời cấm đạo ở Phan Rí nói có con đường lên đó. Ông khuyên Yersin vào Phan Rí tìm người dẫn đường. Đến Phan Rí tìm được người dẫn đường. khởi sự lên đường tại làng chăm Kalon Madai ở chân núi dãy Trường Sơn ở Phan Rí. Người dẫn đường dẫn ông theo hướng TâyBắc tới Taly, Tala ở phía Bắc và Nam núi Baraian là vùng phụ cận Djiring. Yersin trở ra PhanThiết rồi về Nha Trang.

Năm 1893, vòng thám hiểm đợt 2, Yersin đến Kalon Madai chọn con đường thứ 2 trèo dốc liên tục lên phía Bắc, vào cao nguyên ở làng Lao Gouan. Trực chỉ lên Bắc băng qua cao nguyên, vượt dòng DaNhim tiếp tục lên Bắc tới Rioung, nay là Riong Bolieng trên bảng đồ Jm Henthorn. Rioung ở bên nguồn DaDung. Yersin mô tả. Cao nguyên xung quanh Rioung trơ trụi. Những đàn nai đông đảo thường chạy qua đó. Nếu từ Rioung tiếp tục đi về phía Bắc, địa hình trở nên rất nhấp nhô và dâng cao dần cho đến núi LangBiang. Yersin hoãn thám hiểm núi LangBiang, để vào dịp khác. Yersin tiếp tục hành trình quay xuống phía TâyNam, hướng đến Tala và Djiring. Yersin mô tả. Đoàn đi qua một số làng lớn nằm giữa một vùng cao nguyên trơ trụi, phủ toàn cỏ tranh. Đến Djiring và vùng phụ cận Tala thấy diện mạo cao nguyên thay đổi. Yersin mô tả. Cao nguyên gồm những đồi ngăn cách những thung lũng nhỏ. Dưới các thung lũng là ruộng lúa hoặc những thảm cỏ mịn và dày, rất tươi tốt mặc dù là đang mùa khô hanh. Rừng thông phủ dày các ngọn đồi. Rất nhiều làng mạc nằm ngoạn mục ở sườn đồi trong mỗi thung lũng. Nguồn Riam ở thượng nguồn sông LaNga tưới tươi tốt vùng giàu có này. Ông chánh tổng ở Tala. Trích đoạn mô tả này để có cái nhìn sinh cảnh cao nguyên thời xưa. Khi tôi xui Nam về Saigon hôm 25-12-2016, qua đây chấy Djiring cũng còn cái nét tươi tốt ở trên các sườn đồi mà Yersin đã mô tả. Xuống núi, Yersin vào thung lũng sông LaNgà về Tánh Linh.

Trong đợt 3 năm 1893 từ Tánh Linh Yersin qua bờ tả ngạn rồi hữu ngạn sông LaNgà, trực chỉ lên Bắc qua cao nguyên Bảo Lộc, nhắm hướng núi TaDung mà tiến. Yersin vượt sông Dồng Nai, trèo lên núi TaDung. Xuống núi đến làng Rioung rồi làm một vòng thám hiểm LangBiang.

Từ Rioung, Yersin đến bờ sông Da N’Tâm(DaTam), đến làng Krean gần núi Mnil, làng Brenne gần thác Prenn, đi về ĐôngBắc rồi bắt đầu leo núi. Sau gần một giờ leo núi, ông bước ra khỏi rừng thông và phát hiện ra cao nguyên LangBiang. Trong hồi ký Bảy Tháng Nơi Xứ Thượng, Yersin ghi câu “3h30, grand plateau denude mamelone.”Hành trình ngược chiều với đoàn chúng tôi. Chỗ bắt đầu leo núi là đèo Prenn. Rừng thông là đoạn QL20 ở chỗ bến xe Liên Tĩnh. Chỗ bước ra khỏi rừng thấy “grand plateau denude mamelonne”là Dinh2 Bảo Đại. Yersin vượt qua dòng Cam Ly ở chỗ cuối hồ Xuân hương, đi về TâyBắc, vượt dòng Dadong đến làng Dankia ở chân núi LangBiang. Sáng hôm sau vượt dòng DaDung, đi về Tây, đến làng Ankroet, khác với lộ trình đến rồi về Rioung, giáp một vòng thám hiểm. Cái khác thứ 2 là     Yersin theo lộ trình cũ mà leo đèo là đường Mimosa ở bên Tả Ngạn thượng nguồn của Da Prênn(bảng đồ quân sự Hoa Kỳ AMS), một nhánh của dòng Da N’Tâm còn chúng tôi xuống đèo theo QL20 bên hữu ngạn. Vào địa chỉ sau đây xem videoclip.

https://www.youtube.com/watch?v=dDxEdYupV0U&feature=youtu.be

 

Một ngày Noel 2016 ơ DaLat, Ongbatampy.

 

Posted in: