 |
| Mời xem bài viết và videoclip |
Gọi tên đầy đủ là
Festival Thủy Sản Việt Nam 2014 tại Phú
Yên. Đây là lễ hội lớn, một Festival đầu
tiên tổ chức tại PY, được Phó TT Hoàng Trung Hải phê duyệt cho tổ chức. Đến khai mạc có Phó TT Vũ Đức Đam, Trưởng ban
Nội chính Trung ương Nguyễn Bá Thanh, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Vũ Văn Tám. Chi phí khoảng 10 tỉ đồng, tổ chức
18 sự kiện.
1-Các lễ hội. Không tiếp cận được với quan chức nên không biết
hội thảo họ nói gì, tham quan nơi đâu và thấy gì. Ở vòng ngoài, chúng tôi chỉ
tiếp cận các buổi lễ công cộng và ghi nhận như sau.
Lễ Khai Mạc: Được tổ chức tại công trường
1-4. Lễ đài thì hoành tráng với kỷ
thuật âm thanh ánh sáng hiện đại nhưng biễu diễn còn gò bó trong khuôn khổ
chánh thống. Vẫn do đoàn Ca Múa Nhạc quốc doanh Sao Biễn trình bày chính. Chỉ
có 1 nữ ca sĩ(Mỹ Như) thuộc đoàn Sao Biển. Một nam ca sĩ được mời từ bên ngoài,
CS Trọng Tấn nhưng vẫn là ca sĩ thích chọn các ca khúc cách mạng của các nhạc
sĩ như Huy Du, Hoàng Việt, Thái Cơ, Phan Huỳnh Điểu(Wikipedia). Thiếu vắng các
ca khúc phóng khoáng “vượt thời gian” và các ca sĩ tự do có sức lôi cuốn
quần chúng như những lần festival ở các thành phố cởi mở như Nha Trang hay ĐaLạt.
Lễ hội Carnival đường phố “Sắc màu của biển” đi cùng với các xe
hoa diễn vào lúc 18g ngày 1-4-2014. Chương trình nghệ thuật “Ngày Hội Cá Ngừ Việt
Nam” có sự tham gia nghệ sĩ Hàn Quốc lúc 20g cùng ngày tại Quãng Trường 1-4
không thấy trực tiếp truyền hình.
Lễ bế mạc: diễn
ra ngày 2-4. Cũng như trong lễ khai mạc,
màn biểu diễn không có gì đặc sắc hơn. Cũng đoàn Sao Biển phụ thêm các đoàn
tĩnh bạn. Chỉ thêm hình ảnh đáng ghi nhớ là bàn chân xinh xắn của nữ diễn viên
đi chân trần đen thùi lùi trông tội nghiệp. Rõ nhất ở đoàn Sao Biển có lẽ do số
lần diễn cao hơn đoàn bạn. Không biết các nàng giẫm lên đâu, trong cánh gà hay
trên sân khấu giã chiến phơi nắng sương mấy ngày ám bụi? Một điểm đáng chú ý nữa
là trong bảng tưởng thưởng thì các đơn vị tài trợ đứng đầu bảng. Tiếp theo là
các đơn vị khác ngành nghề thủy sản(NNTS). NNTS xuất hiện đây đó ở cuối bảng.
Lễ hội biểu diễn trước cữa hội trường Diên Hồng cũng chỉ để trình diễn văn nghệ, nghệ thuật.
Hội Chợ giới thiệu sản phẩm: Được tổ chức tại ngả 4 Trần Phú-Hùng Vương trên khoảnh
đất rộng chu vi chừng 10 phút đi bộ(1Km).
Phú Yên có nhiều lần tổ chức hội chợ
nhưng không xây dựng được trung tâm hội chợ bài bản. Lều bạc được dựng lên cho
203 đơn vị tham gia. 500 gian hàng triển lãm được dựng lên. Tiêu đề “Festival Thủy Sản VN 2014 tại Phú Yên-Hội
Nhập và Phát Triển.” Thủy sản tầm cỡ cả nước, hội nhập và phát triển thế mà
gian hàng thủy sản chỉ lèo tèo. Phần lớn hàng hội chợ bày bán và giới thiệu là
hàng công nghiệp, mỹ nghệ. Bàn ghế salon gỗ quí bày bán la liệt. Hàng may mặc,
điện máy, gia dụng bày bán khắp nơi. Ở góc ĐôngNam mới thấy có mấy gian hàng thủy
sản(GHTS) mằm kế các gian hàng cây cảnh và giống cây trồng coi bộ xôm tụ hơn
GHTS. GHTS bắt nhất là giang hàng giới thiệu “Cá Chình, thương phẩm nước ngọt.” Còn gian hàng “Viện Nghiên Cứu Nuôi Trồng Thủy Sản” thì
trông như tiệm bán cá cảnh. Gian hàng Ba Hải trưng bày sản phẩm cá ngừ đại
dương trông như 1 gian bán thịt cá đông lạnh trong 1 cữa hàng siêu thị nhỏ.
Công ty cổ phần Thủy Sản Bình Định, cty Thủy Sản Phú Điền, cty Đồ Hộp Hạ Long,
Thủy Sản Đắc Lộc, Chế Biến Nước Mắm đều nghèo về mặt hàng và thưa khách viếng
thăm. Nói chung Hội Chợ trông như 1 khu siêu thị cở trung nhưng có phần kém thẩm
mỹ, ngăn nắp và vệ sinh. Khách đi mua sắm bình dân chẳng đặc biệt gì lại còn có
phong cách “xả rác, bừa bãi.” Mới qua
1 ngày thôi mà họ dày xéo trên lối đi trải thảm đỏ để lộ từng mảng đất ló ra. Nhìn
tổng quát nói festival Thủy Sản mà chẳng thấy thủy sản gì cả. Vậy thủy sản tĩnh
nhà là cái gì.
2-Ngành thủy sản ở
Phú Yên. Cũng có nuôi trồng nhưng chỉ
nhỏ và lẻ tẻ. Đánh bắt thì diễn ra dọc suốt bờ biển.
Cảng cá Phường 6 ở cữa sông Đà Rằng có thể tượng trưng hình ảnh đánh bắt cho toàn tĩnh
hãy còn hình ảnh cảng cá thô sơ. Trong những ngày hội “tưng bừng” chẳng ai màng
đến nó. Nó mang dáng dấp 1 làng chài nghèo khó như muôn thuở. Nép mình ở chân 1
đồi cát mà thời VNCH có ty thuế quan đóng ở trên đỉnh. Về phía bên kia đồi là
khu vực phường 7 có công trường 1-4 bề thế và nhà cao cữa rộng mọc lên như nấm. Cũng dãy hàng
cây tra thuộc sinh cảnh dựa bờ sông ấy. Cũng những cái thúng chai, giỏ cà xé ấy,
cũng đàn em bé lam lũ ấy, cũng con đường đất ấy, làng chài hiện nguyên hình buổi
ban sơ, xóm dân chài Phú Câu.
Cầu cảng thì nay đã
cũ kỹ. Cốt sắt oxy hóa làm loan lỗ những mảng beton vỡ. Đường vào cảng là đoạn
nối dài nhỏ hẹp của đường Trần Hưng Đạo với những gian nhà chật hẹp nghèo khó của
dân chài chen chúc sống ở 2 bên. Trên đường loang lổ vết bong lở nước đọng. Góc
bên phải là vựa cá cũ kỹ với tường và sàn trông mất vệ sinh. Không vì thế mà cảng
cá phường 6 mất cái vẻ ưa nhìn. Phải nói quang cảnh toàn cảng bây giời đẹp hơn
mọi thời trước đây. Ôm trong vòng tay làm bỡi đường kè Bạch Đằng nhìn mát mắt,
cầu Hùng Vương hiện đại, bờ cát phía Nam và phía Đông đẹp đẽ là 1 vũng nước
trong xanh im ắm trong gió chiều. Không có những bãi cát ngầm trồi lên sụt xuống
dời đổi vị trí luôn như thời trước nữa. Cảng có vẻ sâu hơn xưa vì hàng ngày có
tàu vét cát nước ngoài ra vào mua cát. Cữa ngày xưa ở giữa lòng sông nay di dời
sang bên trái tận tới cầu cảng. Đánh bắt chuyển vận cá hãy còn gồng gánh thủ
công với đội ngũ dân chài trong trang phục lam lũ. Chẳng có đoàn tàu trang bị
máy đông lạnh và đội ngũ chuyển vận lưu trử sơ chế cá trong đồng phục áo blouse
trắng bài bản trông có vệ sinh. Chắc cũng vì thế mà dân chài làm ăn thua lỗ vì
giá cã không cạnh tranh được trên trường xuất khẩu Quốc Tế nhất là mũi nhọn cá
ngừ đại dương.
Đánh bắt cá ngừ đại dương xuất phát từ ngư dân Phú Yên từ mấy chục năm nay(báo dầu tư. vn).
Ngư dân tình cờ thấy những đoạn dây từ tàu đánh cá Nhật, Đài Loan trôi dạt có mấy
con cá “Bò Gù” mắc câu. Họ nảy ý bắt chước đánh bắt cá “Bò Gù” sau gọi là cá ngừ
đại dương. Họ làm ra những vàng câu(dàng câu?) dài hàng chục hải lý với 600-800
lưỡi câu. Ngư dân nói thường thì khoảng cuối năm đến tháng 2 ÂL năm sau cá bò
gù đi vào phía Bắc nước ta(Bắc Đà Nẵng) rồi di chuyển xống Nam. Vào chính vụ(tháng
3-5), cá tập trung ở Trường Sa Côn Đảo.
Vì lịch sử và ngư trường như thế nên có thể nói Phú Yên là tĩnh đánh bắt cá bò
gù chủ yếu. Ngày nay nghề cá bị tĩnh bạn Bình Định và Khánh Hòa cạnh tranh vì
nghề cá ở đây không cải tiến theo kịp.
Để được xuất khẩu: Nhiều báo nói là số lượng lớn cá ngừ đại dương(CNĐD) không xuất khẩu
được. Các doanh nghiệp xuất khẩu lại nhập khẩu CNĐD các nước khác để tái chế
đem đi xuất khẩu. Muốn được xuất khẩu, nghề cá VN phải có 2 chứng nhận Quốc Tế
là Globalgap và MSC. Globalgap(Global of
Good Agriculture Practices) được dịch là “Những
tiêu chuẩn nông nghiệp tốt cho toàn cầu.” Nghề cá của ta chưa đạt được
ViêtGAP(tiêu chuẩn của VN) mà mong gì có được Globalgap. Nhà bán lẻ và người
tiêu dùng đòi sản phẩm phải có chứng nhận GlobalGap để đảm bảo thực phẩm đạt mức
độ an toàn và chất lượng, quá trình sản xuất chứng minh được là bền vững, có
quan tâm đến sức khỏe, an toàn, phúc lợi của người lao động, môi trường, phúc lợi
của vật nuôi.
Chứng nhận MSC(Marine
Stewardship Council) là một loại chứng nhận do Hội đồng Quản Lý Biển Quốc tế cấp
cho một đơn vị
nghề cá khai
thác bền vững từ tự nhiên. Muốn được cấp chứng nhận MSC, nghề cá: phải không
khai thác quá mức hoặc cạn kiệt. Nếu có suy giảm hoặc bị cạn kiệt thì phải tiến
hành tới hướng khôi phục đối tượng khai thác; khai thác bảo đảm duy trì cấu
trúc, sức sản xuất, chức năng và sự đa dạng hệ sinh thái; phải được đặt trong hệ
thống quản lý hiệu quả, tôn trọng luật pháp, tiêu chuẩn địa phương, quốc gia,
quốc tế, có một khuôn khổ về thể chế và hoạt động chặt chẽ đòi hỏi phải sử dụng
nguồn lợi một cách có trách nhiệm và bền vững.
Chỉ sản phẩm từ 1 chuỗi cung ứng đã được chứng nhận sau đây mới được
mang logo MSC:
Nghề cá đã có chứng nhận-> Chứng nhận cho nhà chế biến đầu tiên -> Chứng
nhận cho nhà chế biến thứ 2 -> Chứng nhận cho kênh sản phẩm -> đến người
tiêu dùng. Lúc đó người tiêu dùng mới tin rằng sản phẩm này xuất phát từ 1
nghề cá đã được chứng nhận.
Với hình ảnh cảng cá phường 6 như trong video thì làm sao sản phẩm đánh
bắt của dân chài ở đây xuất khẩu được. Khổ vẫn hoàn khổ dù mồ hôi đã đổ ra để
cho người trung gian có được chứng nhận(mua chui cá của ngư dân) hưởng lợi. Chỉ
có nghề khai thác nghêu ở Bến Tre tháng 11/2009 nhận chứng nhận MSC đầu tiên của
Đông Nam Á. Các nghề cá khác đang xin chứng nhận trong đó có nghề khai thác CNĐD ở Khánh
Hòa. Nhiêu khê như thế liệu bỏ ra trên dưới 10 tỉ có giúp ích gì cho nghề cá ở
Phú Yên đổi đời hay không nhỉ?
3-Câu kết luận: Qua 1 tuần lễ hội “rầm rộ”, thành phố vẫn sống êm ả
như không có chuyện gì xảy ra ngoài hệ truyền thông và ở tại các tụ điểm. Có ai hỏi người dân băng rôn biểu
ngữ nói lên những thứ gì thì chắc được câu trả lời là không biết nói thứ gì
trên đó cả và không có khách muôn phương(không phải là các đoàn công tác) từng đoàn đổ ra các phố
phường mua sắm, ăn chơi, tiêu xài thưởng ngoạn như ở các festival tĩnh bạn(Nha
Trang, DaLạt, Đà nẵng hay Huế) cả. Dân địa phương không thu lấy được 1 đồng xu
từ túi khách du ngoài các đoàn tiêu xài công quĩ.
Như đoạn nói về lễ bế mạc, hội chợ cho ta thấy festival thủy sản không
có cái gì là thủy sản cả.
Nhưng qua quá trình khó nhọc và tốn kém tổ chức, người ta mong festival
này để lại 1 cái gì, 1 tượng đài có tính mỹ thuật cao, 1 kiến trúc có chất lượng
tính năng bền vững như sân vận động, 1 nhà thi đấu, 1 trung tâm hội chợ hay 1 lễ
đài… để đóng góp vào quỹ di sản địa phương ngày thêm phong phú. Tất cả ngoài mong đợi. Cái gì cũng giã chiến
cả “Cọc nhổ lên rồi thì lỗ bỏ không!” như vàng mã có đủ nhà lầu xe hơi,
xe gắn máy, tiền đô…khi hóa vàng thì cháy tan ra tro bụi, chẳng đem lại được gì
cho người thân ở chín suối cả.
Cuối Xuân 2014
Lĩnh Nam HBC.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét