Ao Nào Cũng Là Ao

AO NÀO CŨNG LÀ AO

Mời xem ao rôi xem bài viết.

Ao Nào Cũng Là Ao

"Chim khôn kêu tiếng rảnh rang/ Người khôn nói tiếng diu dàng dễ nghe"
Con người ta trời cho có mấy cái “lỗ”mà lỗ nào cũng hấp dẫn. Lỗ mắt để nhìn cho sướng cái mắt. Lỗ mũi để ngưỉ cho đã cái ngọt ngào của hương hoa. Cái lỗ họng để nuốt cho đã cổ. Còn cái lỗ tai để nghe âm thanh ngọt ngào như rót mật vào lòng.
Còn có cái lỗ khác nữa hấp dẫn hơn nhiều vì nó rung động được cả toàn thân, tâm hồn lẫn thể xác…Người ta gọi những cái lỗ đó là cữa sổ linh hồn. Thế giới bên ngoài nhờ những cái lỗ đó mà rung động lòng của con người ở trong nội Tâm. Màu sắc, âm thanh, mùi hương, vị ngọt bùi đắng cay trên đời theo những cái lỗ ấy mà vào làm Tâm của thế nhân bất tịnh.
Một ngoại tác nhân khác những thứ kể trên cũng gây sóng gió trong lòng không kém. Ấy là văn chương chữ nghĩa. Chữ nghĩa(Tiếng) một khi đã phổ thành nhạc thì nghe sướng cái lỗ tai. Hỏi có mấy ai mà không biết “tiếng hát vượt thời gian”của Thái Thanh, có mấy ai không biết ca khúc của Văn Cao, của những nhạc sĩ tài danh khác và tiếng hát của các ca sĩ khác. Khi nó chưa phổ ra nhạc thì thơ văn chữ nghĩa cũng lay động được lòng người, cũng làm sướng được cái lỗ tai cái con mắt. Biết bao người say mê văn thơ của Tự Lực Văn Đoàn, của Nguyễn Du, của Hồ Xuân Hương! Sau đây tôi nói chữ nghĩa nó làm cho ta sướng cũng có lúc làm cho ta hờn giận lao xao.
 Nghe Vương Hồng Sễn luận về con người lịch duyệt. Tức con người biết “sướng” do từng trải, hiểu rộng. "Luận về mặt văn chương, muốn xưng là lịch duyệt. thì phải làu thông tiếng nói 3 miền Bắc Trung Nam, tiếng ngoại quốc cũng cần thưởng lãm, tiếng xưa tiếng nay hay tiếng lóng tiếng lái(nói lái) cũng cho rành mới đáng gọi là người Việt, chứ không phải bo bo biết có 1 giọng của người đắc thắng chỉ nhất thời mà gọi là "tiếng nói thống nhất" được. Nói có 1 giọng, dùng có 1 chữ duy nhất tỉ dụ như nói "thư" bỏ chữ 'thơ", nói "nhất" không cho dùng chữ "nhứt" theo tôi ấy là làm nghèo cho tiếng nói chớ không còn thống nhất nữa".   Trang 480 sách “Tự Vị Tiếng Việt Miền Nam” của Vương Hồng Sễn.Tôi cũng nhờ có mấy cái “lỗ” nên đoạn văn này cũng làm cho tôi sướng hây hây. Ghi chú: Tuy tuổi tôi khá cao nhưng cái lỗ mắt hãy còn đọc được, may quá! Đọc đến đây chưa sướng đâu. Đọc đến chỗ ông cắt nghĩa từ “nậu”thì coi mới đã “thiệt”vì không ngờ một người gốc Hoa, ở cách xa PhúYên Bình Định trên 500 cây số ngàn mà hiểu được nhau. Ông giải nghĩa từ “nậu.” “Nậu”có nghĩa là bọn, tụi. ví dụ như “theo nậu nào?”, "cần gì cái nậu ấy". Ông dẫn từ đó trong tuồng hát "Tiết Nhơn Qúi Chinh Đông.”Ông viết: “lúc đó xem ngó cùng bốn phía coi  ra như tuồng NẬU mất vật gì nên mặt mày buồn xo, không còn muốn  coi tra xét nữa-Cảnh tra xét ở trong tuồng-"nậu”ở đây có nghĩa là lão ấy, người ấy. “nậu”này là tiếng xưa, nay ít ai dùng nhưng cần cắt nghĩa cho người sanh sau biết". Đọc đến đây tôi nhớ cha tôi ghê. Ông là người mê xem tuồng hát bội viết thời đó bằng chữ nôm. Nên nhớ Bình Định là quê hương của Đào Duy Từ, tổ sư hát bội và chữ nôm là chữ Quang Trung cổ võ nước ta nên dùng chữ đó thay chữ Hán. Đó là chuyện Vương Hồng Sễn gốc người Hoa mà lại thông thạo  tiếng việt. Bây giờ tôi kể chuyện ông tây cũng biết ngôn ngữ Phú Yên.

Ông Laborde, Administrateur des Services civils de L’Indochine, nhận xét về con người PhúYên. Ông rút ra ý kiến từ một cuốn địa lý câu "Sơn bất cao thủy bất thâm nam đa trá nữ đa dâm" để nói về sông núi Phú Yên, trong đoạn nói về "PROVERBES ET PHRASES POPULAIRS" ông viết "les montanges bases et les rivierres peu profondes sont singes que filles sont amoureuses et que garsons sont "tra"(chữ "a" không có dấu sắc)  ce dernier mot signifiant peu sincères dans le sens que nous donnons à l’expression “normal ” (qui ne dit ni oui ni non)”. Ông Trần Huiền Ân nói may mà “đa dâm” ông dịch là đa tình nếu không thì con gái PhúYên(đa dâm)  “óng chề ”( nói lái lại là ế chồng ) thôi. Đó là chuyện ông Tây viết hồi năm 1929 trong Bulletin des Amis de Vieux Huê năm thứ 16 số 4 Oct-Dec. 1929. Còn bây giờ ta thưởng thức ông tây năm 2000 viết tiếng Việt

Các bạn vào blog của Joe chưa? Ông này người Canada có ý định sang Nam Hàn làm việc nhưng khi qua Việt Nam thì bị xứ này cột chưn. Blog của ông giới trẻ ngày nay mê đọc. Tôi chỉ trích một đoạn ngắn thôi nhé. Đoạn entry September 21,2006 Joe viết: "Ta về ta tắm ao ta/dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn". Joe  viết tiếp: " Ngoài chuyện người Việt thích tắm,  câu này thể hiện 1 cảm giác "yêu quê hương". Joe lại viết:
“Theo AND thì không có ai là người Canada 100%. Cũng như vậy, không ai là người Việt 100%. Nếu kiểm tra AND thì sẽ biết người Việt nào cũng có 1 chút máu Trung Quốc, hoặc Champa hoặc Thái, hoặc Mông Cổ, hoặc Muồng(-Đúng ra là Mường-). Ai cũng là “cơm thập cẩm”hết, không bao giờ có chuyện 100% đâu!...Từ đó có thể hiểu là những người mà bây giờ khuyên nên tắm “ao nhà”đều được sinh ra nhờ “một số người”trong” các cụ ngày xưa”-có lẽ trước đây rất lâu-đã tắm “ao ngoài.” “Ao ta” “ao ngoài”…dù sao quan trọng nhất vẫn là cái “duyên.”Ao ta ao ngoài, chuyện vặt thôi. Có người tắm ao ta rất hạnh phúc. Có người tắm ao ngoài rất hạnh phúc. Tóm lại tắm ao nào cũng được, miễn là không nhiều vi trùng!”
Người ngoại quốc mà viết tiếng Việt như vây thì tuyệt cú mèo. Bỡn cợt ẩn dụ thua gì nữ sĩ Hồ Xuân Hương: "Thân em vừa trắng lại vừa tròn/Bảy nổi ba chìm với nước non/Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn/Mà em vẫn giữ tấm lòng son":  Thân phận cái bánh trôi nước qua quá trình nhào bột nắn ra thành bánh rồi thả vào nồi nấu cho đến lúc bẻ ra mà ăn vẫn giữ cái nhân màu đỏ, tấm lòng son! 
Ví cái bánh trôi nước với thân phận cô gái sinh ra cốt để cho cánh đàn ông thưởng thức có gì khác đâu. Thơ đầy hình tượng chọc ghẹo cái Tâm đang ở yên trong lòng. Ví von thật tài tình. Toàn bài thơ chỉ có mấy chữ này nổi bật: “rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn.” Các từ khác chỉ dùng để phụ họa cho chúng để làm nổi bật cái sự thực mà tác giả muốn ví von. Chỉ có mười hai chữ thôi mà đầy hình ảnh gợi dục, chọc ghẹo, khuấy động cái Tâm. Cái bánh là toàn bộ phụ nữ mà cũng là từng phần hấp dẫn của phụ nữ. Nào là "bánh" ở trên mặt nè, ở ngực nè, ở mông nè và ở chỗ "ấy" nữa nè. Cái nào cũng vừa trắng lại vừa tròn hết! Thơm ngon hết. Chỗ nào cũng do tùy "tay người nặn " hết. "Tay" là tay mẹ cha. Mẹ cha tạo tác ra "em", nặn ra "em". Tay cũng là tay anh, người thụ hưởng. Người thụ hưởng những cái mẹ cha đã nặn ra để giành cho anh. Nhưng bất kỳ ở chỗ nào cái bánh vẫn giữ được tấm lòng son. Giữ được tấm lòng son mà mẹ cha đã nặn hay không không phải do tay người mà do chính cái "bánh". Chứ tay NGƯỜI thì không thể tin được bỡi vì có lắm cái tay mà "bánh" chỉ có một thôi. Có lắm tay nên có tay quá phũ phàng cho nên bánh phải biết giữ "công cha mẹ sinh thành ra em"  kẻo không sẽ tiếc! (tiếc công cha mẹ sinh thành ra em) .Khéo sanh những cái “lỗ”nhạy cảm để chữ nghĩa văn chương đem hình tượng âm thanh chui vào để mà kích động cái tâm!
Đâu phải đọc lúc nào cũng phải dùng lời để kích động cái tai. Văn chương chữ nghĩa còn đọc được bằng mắt cơ mà! Đọc bằng cái "lỗ" này mới phong phú chứ, giàu hình ảnh và gợi nhiều tưởng tượng. Thơ họ Hồ đọc bằng mắt mới thưởng thức hết cái hay của nó. Thơ của cụ Nguyễn Du thì đọc bằng cả 2: lỗ tai và lỗ mắt. Qua lỗ mắt để ta tưởng tượng, qua lỗ tai để nghe thế giới bên ngoài “gảy đàn” cho Tâm nó nghe. Cái thằng tây mà cũng ví von được cái ấy với cái ao thường tình. Không biết Joe có tắm nhiều ao ngoài không? Ao ở đây có giống ao nhà của ông ở Vancouver Canada không nhỉ? Người ngoài hiểu tiếng Việt có khi hơn người Việt ta hiểu. Liệu các con của các bạn sống xa quê lâu ngày có thưởng thức được bài “bánh trôi nước”của Xuân Hương nữ sĩ không?

Thư gửi các bạn ở Mỹ nhân chuyện học sinh nước ngoài tranh cãi việc giúp thầy Đãm xuất bản tập thơ. CuHhBa. Năm 2008.

Lời Cảm Tạ

Cảm ơn thầy Nguyễn Đãm đã gởi lời chúc mừng. Mong blog này được nhiều người và môn đệ của thầy ghé thăm, chuyện trò rôm rả như tiếng pháo của thầy tặng. Mong blog ongtam8 cũng để các bạn mua vui được 1 vài trống canh. Tạm biệt thầy và chào các bạn. Lãnh Nam HBC.

Posted in: