ThiềnViện TrúcLâm PhúYên

CHÚ Ý Sau bài viết đăng đầy đủ hình ảnh.

Một chút địa hình. Gõ chữ VânHòa(VH), google maps không định vị lãnh thổ một địa phương nào mà chỉ đề cập tới địa danh SơnLong. Địa danh VH có từ lâu đời. Hễ nói đến nó thì người ta nghĩ ngay đến Đồn, đến ĐồnVânHòa, đến SơnLong, đến CaoNguyên VânHòa(CNVH). CNVH gọi tắt là VH, tượng trưng cho dải đất(DĐ) bằng phẳng trên cao độ 300-400m chạy hướng TâyNam-ĐôngBắc từ đèo TràKê(TânHội) đến quả đồi mà ngày nay ThiềnViện TrúcLâm PhúYên tọa lạc. DĐ kéo dài ra thành dãy núi chúi mũi xuống tận HòaĐa mà trên sống lưng của nó có con lộ DT643 chạy lên VânHòa cho tới đèo TK suốt qua 4 xã ngày nay là AnThọ-SơnLong-SơnĐịnh-SơnHội. Nói là cao nguyên VânHòa thì cũng đúng vì ở cao độ tầm 400m. Khí hậu mát mẻ và ở đồng bằng nên gọi VH là miền trung du thì cũng đúng. Sinh cảnh đồi núi lố nhố phủ thảm thực vật xanh tốt với những vạt rừng keo lá tràm sum suê ở trên đỉnh đồi xen kẽ đây đó những vạt hoa màu(cây sắn chủ yếu) xanh tươi ở bên dưới gợi nhớ đến cảnh “TrăngSáng VườnChè”ở niền trung du.

Về địa hình, CNVH là phần nối dài của dãy núi chủ sơn của PhúYên hiểm trở cao chót vót gọi là núi LaHiên. CNVH, gọi là VH, làm đường phân thủy phân định đất PhúYên ra 2 miền độc lập và chủ yếu: Lưu vực sông KỳLộ-sông Cái ở phía Bắc và sông Ba-ĐàRằng ở phía nam. Đèo TràKê là đường lưu thông giữa 2 khu vực. Hiểm yếu và chiến lược như thế nên Pháp đặt 2 cái đồn binh ở SơnLong và TràKê để cai trị PhúYên bền lâu. Câu ca dao ở PhúYên “Nước sông Ba chảy qua sông Cái/ Anh có vợ rồi chọc(ve) gái làm chi”khẳng định đinh đóng cột là chẳng bao giờ nước sông Ba chảy qua sông Cái được. Đã có vợ rồi thì không nên lén phén làm chi! Phân thủy rành rọt như thế đó. Làm sao có chuyện nước sông Ba chảy qua sông Cái! Nước ở sườn phía tây theo sông CàLúi chảy vào SôngBa. Nước ở sườn phía đông theo sông TràBươn chảy vào SôngCái. Chẳng bao giờ nước chảy ngược dòng! Tận cùng dải núi chạy tới HòaĐa cũng phân thủy rành mạch cữa sông Cái là cữa TiênChâu GànhĐáDĩa ĐầmÔLoan phân biệt với cữa ĐàRằng. TuyAn-TuyHòa rành mạch.

Đường tĩnh DT643 từ CủngSơn lên VH, qua đèo TràKê giữa 2 vòng cao độ 300m. Vòng phía bên kia là chấm hết địa phận núi LaHiên. Vòng bên nay khởi đầu địa phận VH. Ngoặc Phải DT643 chạy trên sống lưng VH. Địa hình dâng cao dần đến SơnĐịnh thi tới cao độ 400m. Xập xình trên dưới cao độ này, DT643 chạy miết tới cái đồi ThiềnViện TrúcLâm PY là đến bờ mép “cao nguyên” tiếp xúc với đồng bằng. Con lộ xuống dốc, rời “cao nguyên.” Ngoặc Phải con lộ đi về Nam rồi ngoặc Trái đi về Bắc ôm mỏm cái đồi này. Ngoặc Phải, con lộ trực chỉ hướng ĐôngBắc tiếp tục đổ dốc xuống HòaĐa qua các cao độ 320-200-100m. Tới QL1A cao độ chừng vài mươi mét. Xe chạy bên bờ vực. Bên tay trái là phía vách núi chênh vênh(bên tả luy dương). Khách không thấy chùa chiền làng mạc đâu cả vì bị che khuất. Bên tay phải là thung lũng sâu(tả luy âm) mở rộng tầm nhìn. Quang cảnh trống trơn. Du khách thấy xa xa đồng bằng bên TảNgạn sông ĐàRằng hiện ra mồn một. Ngọn ChópChài đứng trơ vơ trên cánh đồng. Mổ tả như thế để thấy đường lên TrúcLâm PhúYên cũng hiểm trở như đường lên TrúcLâm YênTử.

TrúcLâm PhúYên. Hễ nói đến TrúcLâm thì người ta nghĩ ngay đến cảnh cùng cốc thâm sơn đèo heo hút gió của TrúcLâm YênTử. Nói đến TrúcLâm ĐàLạt thì người ta nghĩ đến ThiênNam ĐệNhấtHồ TuyềnLâm. Nói đến TrúcLâm BạchMã thì người ta nghĩ đến cảnh khách vượt qua Hồ Truồi đi sâu vào khe núi để đến thiền viện. Người lập TrúcLâm PhúYên chọn nơi không ngoài ý tưởng đó. Ngồi tại nhà trông cái tam quan sừng sững như cái cổng trời để sân chùa và chánh điện như mất hút vào 9 từng mây trên tiên cảnh. Ta có cảm giác TrúcLâm PhúYên huyền bí cũng như TrúcLâm ĐaLạt, trúcLâm BạchMã. Đến nơi thì thấy chùa chiền tầm thường như bao chùa khác nằm trên một quả đồi cao chừng 40m trên nền cao độ 400m mà thôi. Cảnh chênh vênh bên bờ vực như mô tả ở trên không còn thấy nữa. Chỉ cần mươi mét xê dịch về góc TâyNam của chùa thì thấy mặt bằng nền chùa cách mặt bằng con dốc từ bãi đậu xe dẫn vào tam quan chêch nhau chằng bao nhiêu cả. Toàn bộ cảnh chùa, tam quan và con đường lọt vào tầm nhìn của khách. Mặc dù cảnh chùa không để thấy thắng cảnh chênh vênh trên bờ vực nhưng quả đồi này điểm đúng huyệt MạchLong VânHòa một bên có TảThanhLong là cữa SôngCái. Bên kia HữuBạchHổ là cữa sông ĐàRằng!

Qủa đồi TrúcLâm PhuYên tọa lạc nằm hướng TâyBắc-ĐôngNam. Sườn ĐôngBắc thì thoai thoải. Sườn TâyNam và mỏm phía nam thì dốc ngược che khuất thung lũng ở phía bên dưới. Từ tam quan phóng tầm mắt về Nam không thấy thung lũng ở dưới chân đồi đâu cả. Xa xa là vách núi rừng ở bên kia các thung lũng. Ngọn ChópChài cao 360m chỉ nhô lên phía xa xa như cái mỏm chóp mũ bê rê đen.

Men bờ vực, xe chúng tôi từ HòaĐa theo ĐT643 leo dốc đến chỗ cánh cung phía đông ôm mõm cái đồi. Xe ngoặc Phải rời DT643 đi lên Bắc. Ngoặc Trái, xe đến đậu ở sườn ĐôngBắc của quả đồi. Xuống xe đoàn theo con lộ đất đỏ lên dốc đi về Tây dẫn đến tam quan trông như cái cổng trời. Trèo lên tam quan để vào chùa. Chùa xây theo trục Nam-Bắc. Đối diện tam quan là 2 cấu trúc thấp và nhỏ như lầu chuông và gác trống. Bên trong là chánh điện nhô lên 2 nóc nhà. Đàng sau và ở trên bậc cao hơn là dãy nhà hậu viện. Qùanh sang phía tây chùa, theo một con lộ đất đỏ nối tiếp con lộ trước mặt tam quan tiếp tục lên dốc dẫn ra phía sau chùa. Chụp hình cảnh chùa từ phía Tây. Đi ngược trở lại sang sườn ĐôngBắc chụp một số hình rồi lên xe ra về.

Chùm ảnh trước mặt tam quam